Koniec roku to dobry moment, żeby sprawdzić, czy forma opodatkowania, którą wybrałeś, nadal się opłaca. Przychody rosną, zmieniają się koszty, w rodzinie pojawiają się dzieci, a przepisy co roku trochę się przesuwają. A źle dobrana forma potrafi kosztować kilka, a nawet kilkanaście tysięcy złotych rocznie.

Poniżej wyjaśniamy, czym różnią się skala podatkowa, podatek liniowy i ryczałt, do kiedy można zmienić formę na 2027 rok i jakie zmiany planuje rząd.

Do kiedy można zmienić formę opodatkowania na 2027 rok?

Jeśli chcesz przejść na podatek liniowy lub ryczałt (albo z nich zrezygnować), składasz oświadczenie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągniesz pierwszy przychód w 2027 roku.

• Pierwszy przychód w styczniu 2027 r. – termin upływa 22 lutego 2027 r. (20 lutego wypada w sobotę).
• Pierwszy przychód dopiero w grudniu – oświadczenie składasz do końca roku.

Oświadczenie najprościej złożyć przez CEIDG, wnioskiem o zmianę wpisu. Można je też złożyć bezpośrednio do naczelnika urzędu skarbowego.

Jeśli nic nie zrobisz, w 2027 roku zostaniesz przy obecnej formie. Termin jest nieprzekraczalny. Po jego upływie zmiana będzie możliwa dopiero od kolejnego roku.

Skala podatkowa

To forma „domyślna” – obowiązuje, jeśli nie wybierzesz innej.

• 12% od dochodu do 120 000 zł (od 2027 r. rząd planuje podnieść ten próg do 130 000 zł i wprowadzić stawkę 24% dla dochodu od 130 000 do 150 000 zł – więcej niżej) i 32% od nadwyżki,
• kwota wolna 30 000 zł (obniża podatek o 3 600 zł rocznie),
• możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem i korzystania z ulg, m.in. na dzieci,
• składka zdrowotna: 9% dochodu, nie mniej niż minimum (w 2026 r. 432,54 zł miesięcznie; od lutego 2027 r., przy płacy minimalnej 4 950 zł – 445,50 zł). Składki nie można odliczyć od dochodu.

Dla kogo? Przede wszystkim dla osób z niższymi i średnimi dochodami, rodziców oraz osób, które mogą rozliczyć się z małżonkiem o niskich dochodach.

Podatek liniowy

• 19% od dochodu, niezależnie od jego wysokości,
• brak kwoty wolnej i – co do zasady – brak wspólnego rozliczenia i ulgi na dzieci,
• składka zdrowotna: 4,9% dochodu, nie mniej niż minimum (takie samo jak na skali),
• zapłaconą składkę zdrowotną można odliczyć od dochodu do limitu (w 2026 r. – 14 100 zł; limit na 2027 r. zostanie ogłoszony do końca roku).

Dla kogo? Dla osób z wysokimi dochodami, które ponoszą realne koszty działalności (np. leasing, sprzęt, podwykonawcy). Zwykle zaczyna się opłacać przy dochodach wyraźnie powyżej drugiego progu skali.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

• podatek płacisz od przychodu – kosztów nie odliczasz,
• stawka zależy od rodzaju działalności: od 2% do 17% (np. 8,5% dla części usług, 12% dla usług IT, 14% m.in. dla usług medycznych i architektonicznych),
• składka zdrowotna w stałej kwocie, zależnej od rocznego przychodu. W 2026 r.: do 60 000 zł – 498,35 zł, od 60 000 do 300 000 zł – 830,58 zł, powyżej 300 000 zł – 1 495,04 zł miesięcznie. Kwoty na 2027 r. będą znane w styczniu, po publikacji danych GUS,
• połowę zapłaconej składki zdrowotnej można odliczyć od przychodu,
• limit: przychód w poprzednim roku do 2 mln euro (na 2027 r. to 8 754 000 zł).

Dla kogo? Dla firm z niskimi kosztami i działalności z niską stawką ryczałtu. Uwaga: ryczałt płacisz nawet wtedy, gdy firma ma stratę.

Co może się zmienić od 2027 roku?

29 września 2026 r. rząd przyjął projekt zmian w PIT, CIT i ryczałcie (druk sejmowy nr 3147). Projekt jest teraz w Sejmie i nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Zakłada m.in.:

• nową skalę podatkową: 12% do 130 000 zł, 24% od 130 000 do 150 000 zł i 32% powyżej 150 000 zł,
• obniżenie limitu ryczałtu z 2 mln do 250 tys. euro (ok. 1,09 mln zł) – liczonego od przychodów z 2026 r.,
• stawkę 17% od przychodów na ryczałcie przekraczających w danym roku 300 tys. euro,
• podwyższenie daniny solidarnościowej z 4% do 5%.

Jeśli przepisy zostaną uchwalone w tym kształcie, część przedsiębiorców straci prawo do ryczałtu. Inni zapłacą mniejszy podatek na skali. Dlatego warto poczekać z ostateczną decyzją do momentu, gdy ustawa zostanie opublikowana. Wtedy dopiero znamy jej ostateczne brzmienie. Najbezpieczniej jednak już teraz policzyć kilka wariantów.

Jak podjąć decyzję? 5 pytań na start

1. Jaki dochód (przychód minus koszty) planujesz w 2027 roku?
2. Jak duże koszty ponosisz i czy będą rosły?
3. Czy możesz rozliczyć się z małżonkiem albo skorzystać z ulgi na dzieci?
4. Jaka stawka ryczałtu dotyczy Twojej działalności?
5. Czy w 2026 roku przekroczysz ok. 1,09 mln zł przychodu (próg z projektu dla ryczałtu)?

W praktyce najlepszą formę wskazuje dopiero symulacja na Twoich liczbach – z podatkiem, składką zdrowotną i ulgami.

Policzymy to za Ciebie

W TaxPlus przygotowujemy dla klientów porównanie skali, liniowego i ryczałtu na kolejny rok. Na tej podstawie wiesz, którą formę wybrać i ile realnie na tym zyskasz. Jeśli jeszcze z nami nie współpracujesz – wypełnij formularz wyceny albo zadzwoń: 660 521 840.

Stan prawny na 14 października 2026 r. Planowane zmiany mogą się jeszcze zmienić w trakcie prac w Sejmie i Senacie.